Ar-lein, Mae'n arbed amser

Canmoliaeth i’r gwaith o adfer safle glofa Ynysowen

  • Categorïau : Press Release
  • 16 Rhag 2015
PO_121415_MTCBC_Aberfan_13 WEB resize.jpg

Roedd y 14eg o Ragfyr yn ddyddiad o bwys yn hanes Ynysowen ac Aberfan. Dyma ddyddiad agoriad swyddogol Golwg yr Afon, y briffordd newydd dros hen lofa Ynysowen sy’n cysylltu Bells Hill, Crescent Street a Nixonville yn y de gyda’r gylchfan sy’n arwain at Ffordd Aberfan Bronheulog Terrace yn y gogledd. Bu i Lesley Griffiths , y Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi, agor Golwg yr Afon yn swyddogol. Yno hefyd roedd Ei Deilyngdod y Maer Gynghorydd David Isaac, Arweinydd y Cyngor y Cynghorydd Brendan Toomey a Huw Lewis, Aelod Cynulliad Merthyr Tudful a Rhymni. 

Mae’r cynllun wedi ei gyd-ariannu gan Lywodraeth Cymru a Chyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful a phan fydd wedi gorffen bydd yn cynnwys amddiffynfeydd llifogydd, Canolfan Ailgylchu a Gwastraff Cartref newydd ac amgenach, ffordd fynediad newydd (Golwg yr Afon) a phont ffordd a phont droed newydd fydd yn ailgysylltu cymunedau Ynysowen ac Aberfan. Mae’r isadeiledd newydd yn agor prif safle’r hen lofa i adeiladu tai arno ac yn dod â manteisio ychwanegol yn ei sgil hefyd fel lleihad o 35% yng nghyfartaledd difrod llifogydd blynyddol yr ardal. 

Ar ôl dadorchuddio plac ar y bont ffordd newydd ger Ysgol Gynradd Gymunedol Ynysowen a’r Ganolfan Wastraff newydd bu i’r Gweinidog, Arweinydd y Cyngor, y Maer a’r Aelod Cynulliad ymuno â chynghorwyr eraill, aelodau o’r tîm datblygu a chynrychiolwyr o’r gymuned i fwynhau lluniaeth ysgafn a chlywed areithiau. Roedd arddangosfa o’r cynlluniau i ddatblygu safle Glan yr Afon ymhellach gyda lluniau cam wrth gam o’r gwaith o adeiladu Golwg yr Afon gan Alun Griffiths (Contractwyr) Cyf a manylion am waith Cymunedau’n Gyntaf. Bu hyn i gyd yn fodd i bobl drafod gobeithion pellach am Brosiect Glan yr Afon gyda’r gwesteion yn rhannu o’u profiadau a’u dealltwriaeth ac yn dysgu gan ei gilydd. 

Dywedodd y Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi, Lesley Griffiths: “Rwyf wrth fy modd i mi agor Pont Golwg yr Afon a’r Ganolfan Ailgylchu yn swyddogol. Mae’r ddau yn adnoddau hanfodol i gymunedau Aberfan ac Ynysowen. Mae’r isadeiledd newydd yn gam mawr ymlaen fydd yn agor prif safle’r lofa i godi tai y mae angen mawr amdanyn nhw ar gyfer teuluoedd y fro. Rwy’n falch iawn fod Llywodraeth Cymru wedi gallu cefnogi Prosiect Glan yr Afon gyda chyllid o £5.7 miliwn. Diolch i bawb fu’n rhan o wireddu’r weledigaeth uchelgeisiol hon.” 

Dywedodd Huw Lewis, Aelod Cynulliad Merthyr Tudful a Rhymni: “Mae agor Golwg yr Afon yn nodi pennod newydd i gymunedau Aberfan ac Ynysowen. Fel un gafodd ei fagu yn Aberfan, rwy’n medru gweld y gweddnewidiad mawr yn yr ardal a’r manteision sydd wedi dod yn sgîl yr arian gafwyd gan Lywodraeth Cymru. 

“Dyw prosiectau adfer fel y rhai yma fyth yn hawdd ac yn aml maen nhw’n gymhleth iawn. Mae llwyddiant Golwg yr Afon yn ganlyniad i’r newid mewn arweinyddiaeth fu yng Nghyngor Merthyr Tudful a gwaith y cynghorwyr lleol Brian Mansbridge a Darren Roberts. 

“Fel Aelod Cynulliad yr ardal, rôn i’n arbennig o falch fod y Gweinidog yno i ddathlu’r achlysur.” 

Dywedodd Arweinydd y Cyngor, y Cynghorydd Brendan Toomey: "Mae gweld y safle hwn yn cael ei ddefnyddio eto er budd y gymuned yn destun balchder mawr i mi. Yn wir, mae’r tîm wedi cwblhau’r cynllun ymhell o flaen amser ac yn haeddu eu canmol yn fawr. Rydw i a’r cynghorwyr lleol Brian Mansbridge a Darren Roberts wedi cydweithio’n agos i ddod â’r prosiect yma i olau dydd ac rydym ni’n obeithiol iawn y caiff cartrefi newydd eu codi ar y safle yn y dyfodol agos." 

Ychydig cyn agor Golwg yr Afon yn swyddogol, bu i Ei Deilyngdod y Maer Gynghorydd David Isaac ddadorchuddio plac ar waelod cofeb newydd i Lofa Ynysowen oedd yn galon i’r gymuned am fwy na chanrif. Mae’r arysgrif ar y plac yn darllen: 

Glofa Ynysowen (Glofa Taf gynt) 1869 – 1989 

Dechreuodd John Nixon gloddio’r pwll hwn yn y flwyddyn 1869 yn Ynysowen ar lannau’r Afon Taf. Daethpwyd â’r glo masnachol cyntaf i’r wyneb ym 1875. 

Caeodd y lofa ar y 25ain o Awst 1989. Yn ystod ei oes hir a balch bu’r pwll yn dyst

i un o’r cyfnodau tywyllaf yn hanes cloddio glo. 

Efallai bod atgofion yn pylu gydag amser ond maen nhw eto’n fyw yng nghymunedau’r fro hon a sefydlwyd gyntaf i gartrefu glowyr y pwll a’u teuluoedd. 

Mae’r gofeb yn sefyll yng nghanol y gylchfan newydd yn Bells Hill ac yn cynnwys hanner olwyn bwll o’r hen lofa a gludwyd yno o dir Ysgol Rhyd y Grug a cerflun maint llawn o löwr yn edrych yn fyfyriol tuag at yr afon. 

Dywedodd y Maer, y Cynghorydd Isaac: ‘Mae’r deyrnged hon i dreftadaeth lofaol y safle yn goffâd addas i’r diwydiant a’r bobl fu’n gyrru datblygiad y gymuned hon. Fe fydd, rwy’n siŵr, yn nodwedd atyniadol gwych am flynyddoedd i ddod.’

Dod o hyd i swyddi newyddion

Gallwch chwilio ein swyddi blaenorol ar gyfer eitemau sy'n cyfateb i'ch diddordebau

Cysylltwch â Ni

Hysbysebion

A-Y o Wasanaethau
A B C Ch D dd E F Ff G ng H I L Ll M N O P ph R Rh S T th U w Y