Ar-lein, Mae'n arbed amser

Datblygu ymddygiad

Y brif egwyddor wrth hyrwyddo ymddygiad da yw bod clod yn dod cyn cosb. Dylai pob sefydliad addysgol anelu at greu diwylliant o glod, lle mae ymddygiad cadarnhaol o fudd i bawb. Fodd bynnag rhaid ategu hyn â goblygiadau clir y dylid eu defnyddio'n gyson os bydd ymddygiad amhriodol yn parhau.

“Polisi ymddygiad ysgol da, wedi’i gytuno a'i gyfathrebu i'r holl staff, llywodraethwyr, disgyblion, rhieni a gofalwyr, a gaiff ei ddefnyddio'n gyson, yw'r sylfaen i ddull effeithiol o reoli ymddygiad.”  (Diweddariad Llywodraethwyr Ysgol Ebrill 2011)

Mae anawsterau ymddygiadol, emosiynol a chymdeithasol yn derm am blant sy'n dangos ymddygiad encilgar neu ynysig, nerfus, pryderus neu isel yn ogystal â'r rheini sy'n gweithredu yn ôl eu dicter a'u rhwystredigaeth gydag ymddygiad cymdeithasol gwael iawn. Mae cymorth ar gael i blant a phobl ifanc sy'n dioddef o broblemau o'r fath trwy amryw o sianeli.

Mae gan ysgolion nifer o strategaethau i ymdrin â'r disgyblion sy'n dangos ymddygiad heriol, y mae rhai ohonynt wedi’u hariannu gan Lywodraeth Cymru trwy'r grant Rhagori megis SEAL (Agweddau Cymdeithasol ac Emosiynol ar Ddysgu), neu wedi’u hariannu gan yr ALl yn achos SAP (Rhaglen Cynorthwyo Myfyrwyr).

SAP

Mae SAP yn rhaglen ymyrraeth gynnar, sy’n weithredol mewn ysgolion uwchradd a chynradd, ei nod yw gwella presenoldeb, cynhwysiant, ymddygiad a pherfformiad academaidd, trwy ddatblygu cadernid emosiynol mewn grwpiau cymorth cyfrinachol wythnosol awr o hyd.

Mae'n gweithio ar fodel grŵp cymorth, ond nid yw’n therapi nac yn driniaeth, felly mae gennych yr hawl i beidio â siarad. Mae'r rhain yn sgyrsiau preifat, oni amlygir materion cam-drin plant neu drais. Amcanion y sesiynau yw gwrando, dilysu, cefnogi a meithrin awyrgylch o ymddiriedaeth.

Mae’r holl ysgolion uwchradd a nifer gynyddol o ysgolion cynradd yn defnyddio’r rhaglen hon ar draws y fwrdeistref ac mae canlyniadau cadarnhaol yn cael eu nodi. Mae nifer fwy o staff ysgol, staff y Gwasanaeth Lles Addysg ac aelodau eraill o'r Adran Ysgolion hefyd yn cael eu hyfforddi i hwyluso SAP er mwyn sicrhau ei bod yn parhau.

SEAL

Nod Agweddau Cymdeithasol ac Emosiynol ar Ddysgu (SEAL) yw rhoi cymorth i blant 3 i 16 oed ddatblygu'r sgiliau personol a chymdeithasol canlynol:

  • hunanymwybyddiaeth
  • rheoli teimladau
  • cymhelliant
  • empathi
  • sgiliau cymdeithasol.

Dangoswyd bod y sgiliau rhyngbersonol a phersonol hyn yn gwella dysgu ac yn hyrwyddo iechyd a lles emosiynol, ynghyd ag ystod o fanteision eraill i ddisgyblion, teuluoedd ac ysgolion. Mae SEAL yn ceisio darparu cwricwlwm hawliau i ddatblygu sgiliau cymdeithasol ac emosiynol o fewn fframwaith strwythuredig a blaengar, gan gynnig addysg o safon yn y dosbarth i bob plentyn 3 i 16 oed.

Yn ogystal â darparu adnoddau cwricwlwm ar gyfer gwaith dosbarth, mae ysgolion yn gallu defnyddio cyfresi o ddeunyddiau y’i dyluniwyd i’w defnyddio mewn grwpiau bach, i blant sydd ag anghenion ychwanegol efallai mewn un maes neu fwy o agweddau cymdeithasol ac emosiynol dysgu.

Yn ystod blwyddyn academaidd 2009-2010 cymerodd clwstwr ysgolion Pen-y-Dre ran yn y rhaglen RAISE gan ddefnyddio adnoddau SEAL i ganolbwyntio ar wella lles emosiynol. Erbyn diwedd y prosiect roedd pob un o'r ysgolion wedi gwreiddio adnoddau SEAL yn eu cwricwlwm ac wedi sylweddoli pwysigrwydd dull ysgol gyfan i wneud y mwyaf o'i effaith ar bob disgybl yn yr ysgol.

Wrth werthuso effaith SEAL ar reoli ymddygiad yn y dosbarth mae cwrs wedi ei gynllunio gan y Tîm Cynhwysiant i rannu'r arfer da a chanfyddiadau o'r prosiect RAISE. Enw'r cwrs yw Dysgu Agweddau o Ddysgu Emosiynol a Chymdeithasol? Pam a Sut? Cynradd ac Uwchradd a bydd yn cael ei gynnal yng Nghanolfan Orbit ar Chwefror 29 2012 i ysgolion cynradd a Mawrth 28 2012 i ysgolion uwchradd. Yng ngoleuni araith ddiweddar y gweinidog am yr angen am fwy o bwyslais ar hyfforddiant rheoli ymddygiad i athrawon newydd gymhwyso rydym wedi mynd i'r afael â hyn trwy estyn gwahoddiad arbennig iddyn nhw i fynychu'r cwrs hwn.

Cyfiawnder Adferol

Mae hon yn system sy'n galluogi'r troseddwr i unioni'r niwed sydd wedi ei wneud i "ddioddefwr" ac yn galluogi pob parti fydd yn elwa o'r canlyniad i gymryd rhan lawn yn y broses. Mae hyn wedi ei ddefnyddio'n llwyddiannus i ddatrys sefyllfaoedd a allant olygu gwahardd oni bai. Mae angen i'r holl weithwyr proffesiynol hyn gymryd rhan yn y broses ac ni fydd yn gweithio heb ganiatâd pob parti.

Cyfryngu Cyfoedion

Beth yw Cyfryngu?

Pan fyddwch yn dadlau neu'n cwympo mas gyda rhywun mae llawer o bobl sy'n gallu eich helpu i ddatrys y broblem. Gall fod yn athro, mam neu dad, brawd, chwaer neu ffrindiau. Weithiau gall pobl ddatrys dadleuon eu hunain ond mae'n syniad da i gael rhywun arall yno i'ch helpu.

Ystyr cyfryngu yw cael cyfryngwr cyfoed i helpu. Cyfryngwr cyfoed yw rhywun o'ch oedran chi sydd wedi eu dysgu i helpu pobl i ddatrys dadleuon. Mae'r cyfryngwr yn helpu pob person sydd wedi cwympo mas i ddweud eu hochr nhw o'r stori ac i helpu i gael cytundeb ar sut i ddatrys y broblem.

Nid yw cyfryngwr cyfoed yn cymryd ochr, nid yw'n dweud wrth bawb arall beth sydd wedi cael ei ddweud, mewn geiriau eraill maen nhw'n cadw pethau'n breifat. Nid yw'n dweud wrth bobl bod yn rhaid iddynt gytuno i rywbeth. Mae hynny i fyny i bob unigolyn.

Mae angen i gyfryngwr cyfoed fod yn:

  • wrandäwr da 
  • amyneddgar ag eraill
  • gallu cydlynu'n dda
  • gallu cadw cyfrinach
  • ofalus o bobl eraill
  • sensitif i deimladau eraill

Pan fydd ysgol wedi defnyddio pob dull sydd ar gael gall gyfeirio'r disgybl at y Tîm Cefnogi Ymddygiad a'r Seicolegwyr Addysg sy'n gallu gweithio'n agos gydag athrawon a rhieni i helpu plant sydd ag anawsterau dysgu a datblygiad cyffredinol, emosiynau ac ymddygiad a ffurfio perthnasau da gyda phlant eraill ac oedolion. Trwy weithio gyda'i gilydd maen nhw'n gallu cynhyrchu Cynllun Ymddygiad Unigol er mwyn gweithio'n agosach i wella problem arbennig yr unigolyn dan sylw.

Cysylltwch â Ni

Hysbysebion

A-Y o Wasanaethau
A B C Ch D dd E F Ff G ng H I L Ll M N O P ph R Rh S T th U w Y