Aber-fan 60 – Y Dyddiau ar ôl

Arddangosfa newydd yn nodi 60 mlynedd ers trychineb Aber-fan

Bydd Amgueddfa ac Oriel Gelf Castell Cyfarthfa yn cynnal arddangosfa newydd, fawr i goffáu 60 mlynedd ers Trychineb Aber-fan, sy'n cynnwys casgliad rhyfeddol o ffotograffau sy'n dogfennu gwytnwch ac adferiad cymuned Aber-fan yn y misoedd ar ôl y drasiedi.

Mae Aber-fan 60 – The Days After / Y Dyddiau ar ôl yn agor yn swyddogol ar 12 Medi 2026 ac yn rhedeg tan 1 Tachwedd 2026. Mae'r arddangosfa yn arddangos gwaith y ffotograffydd adnabyddus Chuck Rapoport, y mae ei ddelweddau personol a theimladwy yn dal bywyd bob dydd, cof a gwytnwch wrth i'r gymuned ddechrau'r broses hir o ailadeiladu ar ôl colled anhygoel.

Wedi'i chyflwyno yn Amgueddfa ac Oriel Gelf Castell Cyfarthfa, mae'r arddangosfa yn cynnig cyfle unigryw i ymwelwyr fyfyrio ar effaith barhaol y trychineb tra'n ennyn dealltwriaeth ddyfnach o'r cryfder a'r penderfyniad a ddangoswyd gan bobl Aber-fan yn ystod un o'r cyfnodau mwyaf heriol yn hanes y pentref.

Dywedodd Kelly Powell, Rheolwr Amgueddfeydd: "Wrth i ni nodi chwe deg mlynedd ers Trychineb Aber-fan, mae'n hanfodol ein bod yn parhau i greu cyfleoedd i fyfyrio, cofio a dysgu. Mae ffotograffau Chuck Rapoport yn cynnig cipolwg pwerus ar y misoedd a ddilynodd y trychineb, gan ddal y galar dwfn a brofwyd gan y gymuned a'r gwytnwch rhyfeddol a helpodd i lunio adferiad Aber-fan. Mae'n anrhydedd i ni rannu'r arddangosfa bwysig hon a'r straeon ar god a chadw."

Dywedodd Chuck Rappapport: "Chwe deg mlynedd yn ôl, dim ond smotyn ar fap De Cymru oedd Aber-fan. Prin y byddai gan unrhyw un unrhyw reswm i ymweld heblaw gyrru drwodd ar eu ffordd i Ferthyr Tudful neu Bannau Brycheiniog. Newidiodd hynny i gyd fore dydd Gwener 21 Hydref.

"Pan oeddwn wedi erfyn ar Reolwr Olygydd cylchgrawn LIFE i gymryd naid fawr o ffydd i'm hanfon i, ffotograffydd cymharol newydd, i fyd nad oeddwn yn gwybod dim amdano, nid yn unig wnes i gyflawni'r hyn yr oeddwn yn bwriadu ei wneud gyda fy nghamerâu, ond fe wnes i ffrindiau gydol oes. 

"Mae'n anrhydedd i mi fod yr arddangosfa hon yn digwydd ar yr adeg bwysig hon o fyfyrio, ar ôl dal tristwch llethol y pentref yn ogystal â llawenydd aileni."

Mae'r arddangosfa yn rhan o goffáu ehangach sy'n nodi chwe deg mlynedd ers y trychineb a'i nod yw sicrhau bod cenedlaethau'r dyfodol yn parhau i gofio profiadau'r rhai yr effeithir arnynt.

Bydd digwyddiad lansio arbennig yn cael ei gynnal ddydd Iau 10 Medi, cyn i'r arddangosfa agor i'r cyhoedd ar 12 Medi 2026. Bydd yr arddangosfa yn parhau i gael ei arddangos tan 1 Tachwedd 2026.

Manylion yr Arddangosfa

Lleoliad: Amgueddfa ac Oriel Gelf Castell Cyfarthfa, Merthyr Tudful

Dyddiadau'r Arddangosfa: 12 Medi i 1 Tachwedd 2026