Esboniad o gyllid ADY ym Merthyr Tudful

Yn 2025/26, gwariodd Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful £2,258 y disgybl ar Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY). Sef:

• Y gwariant ADY uchaf fesul disgybl yng Nghymru
• 52% yn fwy na'r cyfartaledd yng Nghymru

O'r arian hwn,  adroddwyd yn wreiddiol gan Lywodraeth Cymru bod £1,102 fesul disgybl  yn mynd yn uniongyrchol i ysgolion. Gosododd hyn Merthyr Tudful yn y 6ed uchaf yng Nghymru ar gyfer cyllid ADY wedi ei ddirprwyo.

Pam fod angen adolygu'r niferoedd dirprwyaethau

Dangosodd rhai ffigurau mai dim ond 49% o gyllid ADY a ddirprwyodd Merthyr Tudful  i ysgolion. Fodd bynnag, nid oedd hyn yn adlewyrchu'r darlun llawn.

Roedd rhan o'r cyllid ADY (y Cyllid Cymorth Ychwanegol o £461 fesul disgybl) yn mynd i ysgolion, ond oherwydd y ffordd y cafodd ei gyfrif, cafodd ei ddosbarthu fel "heb ei ddirprwyo".

Ym mis Mai 2025, cytunodd y Cyngor y dylid dirprwyo'r rhan fwyaf o hyn (£309) yn ffurfiol, gyda'r £152 sy'n weddill yn parhau i gael ei ddatganoli — sy'n golygu bod ysgolion yn dal i reoli sut mae'n cael ei ddefnyddio.

Beth mae hyn yn ei olygu mewn gwirionedd

Pan fydd y £461 wedi'i gynnwys yn gywir, y gwir ffigur ar gyfer 2025/26 yw:

• Mae 69% o gyllid ADY yn cael ei ddirprwyo i ysgolion
• Mae 31% yn cael ei gadw'n ganolog ar gyfer gwasanaethau fel seicoleg, cymorth arbenigol, a lleoliadau

Mae'r lefel ddirprwyaeth o 69% hwn yn unol â chyfartaledd Cymru, ac mae Merthyr Tudful yn dal i fod:

• Yn gwario mwy fesul disgybl ADY nag unrhyw gyngor arall yng Nghymru
• Yn cynrychioli mwy o gyllid ADY fesul disgybl nag unrhyw gyngor arall

O'r 31% sy'n weddill

Mae 20% yn cael ei ddyrannu i'r Uned Atgyfeirio Disgyblion; lleoliadau y tu allan i'r sir; nyrsio ysgol arbenigol, cwnsela ysgol ac arian arall a roddir yn uniongyrchol i ysgolion.

Mae'r 11% sy'n weddill yn cefnogi:

• Gwasanaethau seicoleg addysgol
• Timau cymorth ADY arbenigol
• Offer a gwasanaethau sy'n fuddiol i ddisgyblion ledled y fwrdeistref
• Gwasanaethau therapiwtig ac arbenigol i ddisgyblion ledled y fwrdeistref
• Hyfforddi staff mewn ysgolion ar strategaethau ac ymyrraeth ADY