Tywysog Cymru yn Dadorchuddio Coeden Goffa i anrhydeddu 144 o ddioddefwyr trychineb Aber-fan

Ymwelodd Ei Uchelder Brenhinol, Tywysog Cymru ag Ysgol Gynradd Gymunedol Ynysowen ddydd Mercher 21 Hydref, i gwrdd â myfyrwyr ac athrawon sy'n rhan o brosiectau i nodi'r achlysur a dadorchuddio Coeden Goffa Aber-fan.

Comisiynwyd y cerflun gan Ysgol Gynradd Gymunedol Ynysowen fel rhan o'i hymrwymiad i warchod cof y rhai a gollodd eu bywydau yn Nhrychineb Aber-fan a sicrhau bod cenedlaethau'r dyfodol yn parhau i ddysgu am eu hetifeddiaeth a'u hanrhydeddu.

Wedi'i greu gan ArtMetal, cwmni gwaith metel pwrpasol teuluol sydd wedi'i leoli yn Rhaeadr Gwy, Powys, datblygwyd y cerflun trwy gydweithrediad agos rhwng y Pennaeth Simone Roden ac Is-gadeirydd y Llywodraethwyr Jeff Edwards; un o oroeswyr Trychineb Aber-fan.

Mae'r goeden goffa yn symbol pwerus o fywyd, cofio, gwytnwch ac etifeddiaeth. Mae 144 o ddail yn cynrychioli dioddefwyr y drychineb, gan sicrhau bod pob bywyd yn cael eu cofio'n unigol. Dail arian yn anrhydeddu'r plant a gollwyd, dail aur yn coffáu staff yr ysgol a dail gwyrdd yn cofio'r trigolion.

Mae'r cerflun hefyd yn cynnwys wyth colomen yn codi o'r goeden, sy'n cynrychioli wyth ystafell ddosbarth Ysgol Iau Pantglas. Yn symbol o heddwch, gobaith a chofio, mae'r colomennod yn deyrnged deimladwy i bawb a gollodd eu bywydau yn drasig.

Rhan allweddol o'r prosiect oedd cynnwys disgyblion. Gwahoddwyd plant i fraslunio syniadau a dyluniadau, gan helpu gyda'r weledigaeth ar gyfer y gofeb. Mae'r prosiect yn adlewyrchu partneriaeth gref rhwng yr ysgol, llywodraethwyr, disgyblion a chymuned ehangach Aber-fan. Gwnaed y gofeb yn bosibl trwy gefnogaeth hael Aur Clogau a Syr Stanley Thomas OBE, y galluogodd eu cyllid greu'r deyrnged barhaol hon.

Dywedodd Simone Roden, Pennaeth Ysgol Gynradd Gymunedol Ynysowen: "Mae'r gofeb yn creu lle parhaol ar gyfer myfyrio, cofio ac addysgu. Fel yr ysgol a ddisodlodd Ysgol Iau Pantglas yn dilyn y drychineb, mae'n hanfodol bod disgyblion yn deall hanes Aber-fan a phwysigrwydd cofio.

"Trwy gynnwys plant heddiw yn y gwaith o greu'r gofeb, mae'r cerflun yn help i sicrhau na fydd atgofion o’r 144 o ddioddefwyr byth yn cael eu hanghofio a bod eu hetifeddiaeth yn parhau i ysbrydoli cenedlaethau'r dyfodol."

Mae'r dadorchuddio gan Ei Uchelder Brenhinol, Tywysog Cymru, yn foment addas o fyfyrio yn ystod y coffáu, gan gydnabod pwysigrwydd cofio ac ymrwymiad parhaus y gymuned i anrhydeddu'r rhai a gollodd eu bywydau yn Aber-fan.