Ar-lein, Mae'n arbed amser

Bod yn Gynghorydd

BYDDWCH YN GYNGHORYDD SICRHEWCH MAI CHI YW'R NEWID

  • Ydych chi’n poeni’n angerddol am Ferthyr Tudful?
  • Ydych chi’n barod i wneud newid?
  • Beth am sefyll dros eich credoau a dod yn gynghorydd lleol?

Os oes gennych ddiddordeb sefyll am swydd ar gyfer 2022 bydd angen i chi ddechrau paratoi nawr! Edrychwch ar y dudalen Cwestiynau Cyffredin am fwy o wybodaeth.

 

 

 

Pwy all ddod yn Gynghorydd?

Gall bron unrhyw un ddod yn gynghorydd gan nad oes angen unrhyw gymwysterau ffurfiol, ac os byddwch chi’n cwrdd â’r meini prawf isod, mae’n bosibl mai chi fydd y cynghorydd nesaf ar gyfer eich ward. Mae’n bwysig fod cynghorwyr yn debyg i’r bobl a’u hetholodd, yn cynrychioli gwahanol safbwyntiau o fewn y gymuned, ac yn gwneud penderfyniadau sydd o fudd i bawb. Mae angen mwy o fenywod, pobl LHDTC+, pobl anabl, a phobl ifanc i sefyll mewn etholiadau yng Nghymru, ac i anrhydeddu ein haddewid i ddod yn gyngor amrywiol, rydyn ni’n eich annog chi i fod yn rhan o’r newid hwnnw.

Rhaid i bob ymgeisydd fod:

dros 18 oed;

yn ddinesydd o’r DU, yr UE neu’r Gymanwlad;

wedi cofrestru i bleidleisio neu wedi byw, gweithio neu berchnogi eiddo ym Merthyr Tudful o leiaf 12 mis cyn yr etholiad ym mis Mai 2022.

Beth yw rôl cynghorydd?

Mae cynghorwyr yn cael eu hethol i gynrychioli’u cymuned leol trwy redeg eu Cyngor lleol. Mae cynghorwyr yn helpu i benderfynu’r modd y caiff gwasanaethau lleol eu darparu, eu hariannu a’u blaenoriaethu trwy weithio gyda gweithwyr y Cyngor i sicrhau bod gwasanaethau’n berthnasol ac yn cael eu darparu’n effeithiol. Disgwylir i chi fel cynghorydd:

Ymgysylltu â’ch Cymuned Leol: Fel cynghorydd, bydd angen ichi ddeall anghenion eich cymuned a rhoi llais i’r rhai a allai fel arall gael eu tangynrychioli. Gellir gwneud hyn trwy ddechrau sgyrsiau ar gyfryngau cymdeithasol, cael sgwrs ar y stryd fawr neu gynnal cymhorthfa i gyflawni gwaith achos;

Ymgymryd â Gwaith Achos: Gallai hyn ymwneud â datrys problem leol neu roi pobl mewn cysylltiad â’r Cyngor neu sefydliadau eraill a all helpu;

Ymddwyn yn Briodol: Mae angen i’r cyhoedd deimlo’n hyderus eich bod yn cyrraedd y safonau uchel y mae ganddyn nhw’r hawl i’w disgwyl gennych chi. Mae cynghorwyr wedi’u rhwymo gan God Ymddygiad Statudol. Mae’r Cod hwn yn berthnasol i gynghorwyr bryd bynnag y maent yn gweithredu neu’n ymddangos fel pe baent yn gweithredu fel cynghorwyr.

Gwneud penderfyniadau yn y Cyngor.

Mynychu Cyfarfodydd y Cyngor: Mae yna nifer o gyfarfodydd y bydd gofyn i chi eu mynychu fel cynghorydd gan gynnwys:

Y Cyngor: Mae pob cynghorydd yn trafod ac yn penderfynu ar bolisi yn seiliedig ar adroddiadau a ddarperir gan bwyllgorau.

Cabinet: Bydd nifer fach o uwch gynghorwyr yn ffurfio’r Cabinet dan gyfarwyddyd Arweinydd y Cyngor a nhw sy’n cymryd penderfyniadau ynghylch materion dydd i ddydd y Cyngor. Yn nodweddiadol, mae pob aelod yn gyfrifol am faes penodol a elwir yn bortffolio, er enghraifft, addysg.

Trosolwg a Chraffu:  Mae’r holl gynghorwyr eraill yn cymryd rhan mewn gwaith trosolwg a chraffu ar berfformiad y Cyngor a chyrff cyhoeddus eraill y mae eu gwaith yn effeithio ar gymunedau lleol. 

Pwyllgorau Rheoleiddio: Mae llawer o gynghorwyr hefyd yn eistedd ar bwyllgorau sy’n delio â chynllunio a thrwyddedu. Mae hyn yn golygu y gallech chi fod yn gwneud penderfyniadau am adeiladau a datblygiadau lleol neu dacsis a thafarndai ar draws ardal y Cyngor. 

Pwyllgorau Eraill: Mae modd i rai cynghorwyr hefyd fod yn aelodau o bwyllgorau eraill, megis y Pwyllgor Llywodraethu ac Archwilio sy’n sicrhau bod polisïau a phrosesau ariannol y Cyngor mewn trefn neu’r Pwyllgor Safonau sy’n sicrhau bod aelodau’n ymddwyn yn briodol, neu Bwyllgorau Ad Hoc fel y rhai a ffurfiwyd i benodi staff newydd.

Cyrff Lleol Eraill: Penodir cynghorwyr hefyd i gyrff lleol allanol fel cyrff llywodraethu ysgolion a phartneriaethau lleol, naill ai fel cynrychiolwyr y Cyngor neu fel ymddiriedolwyr neu gyfarwyddwyr. Mae rhai cynghorwyr hefyd yn rhan o awdurdodau tân ac achub ac awdurdodau parc cenedlaethol. Os bydd cynghorydd yn aelod o blaid wleidyddol, bydd disgwyl ichi hefyd fynychu cyfarfodydd grŵp gwleidyddol, hyfforddiant gyda’ch plaid ac achlysuron eraill.

Pa gefnogaeth sydd ar gael?

Dysgu

Bydd gan y sawl a’ch etholodd chi ddisgwyliadau uchel o’u cynghorydd lleol o’r cychwyn cyntaf, felly fel Cyngor byddwn yno i’ch cefnogi chi o’r diwrnod cyntaf un. Gall gymryd cryn amser i ddeall yr hyn y mae’r Cyngor yn ei wneud a’ch rôl chi ynddo. Mae yna ddeddfau, rheolau, polisïau a gweithdrefnau i fynd i’r afael â nhw. Rydyn ni’n deall y gall hyn fod yn frawychus ac felly, rydyn ni’n cynnig rhaglen gyfeiriadu a sefydlu fel y gall aelodau newydd ymgyfarwyddo â’u rôl, gweithdrefnau’r Cyngor a’u cyd-gynghorwyr. Darperir hyfforddiant parhaus yn ôl eich anghenion gan gynnwys cymorth TG, y drefn ar gyfer cadeirio cyfarfodydd neu hyd yn oed gymryd rhan mewn cyfweliadau radio.

Cliciwch yma i gael y profiad E-Ddysgu a ddarperir gan Awdurdod Llywodraeth Leol Cymru i’ch helpu chi i ddechrau.

Cyflog a Chefnogaeth Ariannol

Mae pob Cynghorydd yn derbyn cyflog sylfaenol am eu hymrwymiad a’u cyfraniad. Yn ogystal â hynny, mae modd i chi hawlio’ch cyflog wrth gymryd absenoldeb teuluol e.e. absenoldeb rhiant. Mae gan gynghorwyr fynediad hefyd i gynllun pensiwn llywodraeth leol.

Bydd y cynghorwyr hynny sy’n ymgymryd â chyfrifoldebau ychwanegol, e.e. bod yn aelod o’r Cabinet, yn gadeirydd pwyllgor neu’n arweinydd eu grŵp gwleidyddol, yn derbyn taliad ychwanegol. Gelwir hyn yn “gyflog uwch” ac mae’n cael ei gyfrifo ar sail maint y Cyngor.