Ar-lein, Mae'n arbed amser
Maethu preifat yw pan fydd plentyn o dan 16 oed yn cael gofal gan rywun nad yw'n rhiant neu’n berthynas agos iddynt.
Ydych chi'n gofalu am blentyn rhywun arall? A yw rhywun arall yn gofalu am eich plenty chi?
Os yw rhywun yn gwneud trefniadau preifat i ofalu am blentyn nad yw'n berthynas agos am fwy na 28 diwrnod, mae'r gyfraith yn dweud bod yn rhaid i berson sy'n gofalu am blentyn yn y modd hwn, neu rieni'r plentyn, ddweud wrth yr awdurdod lleol. Gelwir y trefniant hwn yn 'faethu preifat'.
Pan fydd trefniant maethu preifat yn digwydd, mae'n rhaid i'r Gwasanaethau Cymdeithasol ymweld â'r cartref i sicrhau bod y plentyn yn derbyn gofal da mewn amgylchedd diogel ac addas a darparu cyngor a chefnogaeth briodol i'r gofalwr.
Enghreifftiau o faethu preifat yw:
- plentyn sy'n byw yn y wlad hon am resymau addysgol y mae ei rieni yn byw dramor;
- plentyn sy'n byw gyda theulu ffrind o ganlyniad i anawsterau yn y cartref;
- person ifanc sy'n byw gyda theulu cariad neu gariad;
- plentyn sy'n aros gyda ffrindiau neu gymdogion am resymau addysgol pan fydd ei rieni'n symud i weithio mewn ardal arall.
I roi gwybod i Gyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful am drefniant maethu preifat, cysylltwch â'r Adran Gwasanaethau Plant ar 01685 725000
Nid oes angen i chi ddweud wrthym a ydych chi'n gofalu am blentyn am gyfnod byr o amser, er enghraifft, i helpu ffrind i wella o salwch neu edrych ar ôl ffrind eich plentyn ar gyfer gwyliau. Mae'n rhaid i chi ofalu am rywun am o leiaf 28 diwrnod er mwyn iddo ddod yn faethu preifat.
Beth fydd yn digwydd ar ôl i'r Gwasanaethau Cymdeithasol gael gwybod am y trefniadau?
Bydd y Gwasanaethau Cymdeithasol:
- yn ymweld â'r gofalwr a'r plentyn i siarad â nhw a gwirio bod popeth yn mynd yn iawn;
- siarad am a oes unrhyw gyngor neu gymorth ychwanegol y gallwn ni neu sefydliadau eraill ei roi;
- gwneud yn siŵr bod gan bawb yr holl wybodaeth sydd ei hangen arnynt i wirio bod y gofalwr ac aelodau eraill o'u cartref yn addas i ofalu am y plentyn - bydd hyn yn cynnwys gwiriad gwasanaeth datgelu a gwahardd;
- gwirio fod y cartref lle bydd y plentyn yn byw yn ddiogel.
Ar ôl hyn, mae'n rhaid i ni benderfynu a yw'r trefniadau er budd gorau'r plentyn. Nid yw hyn yn golygu bod yn rhaid iddyn nhw fod yn berffaith, ond gallwn roi'r gorau i'r lleoliad os ydym yn ystyried nad yw er budd gorau'r plentyn.
Gall rhieni neu ofalwyr maeth preifat apelio i lys ynadon os ydynt yn anghytuno.
Fel rhan o'r trefniadau, efallai y byddwn yn gofyn i ofalwyr wneud rhai pethau, er enghraifft, sicrhau bod y plentyn yn cadw mewn cysylltiad â'i rieni neu i wneud yn siŵr bod anghenion diwylliannol y plentyn yn cael eu diwallu. Bydd angen i ni hefyd ymweld â'r gofalwr a'r plentyn yn rheolaidd i wneud yn siŵr bod popeth yn mynd yn dda.
Beth fydd yn digwydd os nad ydw i'n dweud wrthych chi?
Mae'r gofalwr yn colli allan ar gyngor a chefnogaeth gan y cyngor a sefydliadau eraill a allai helpu.
Os ydych chi'n rhiant sy'n caniatáu i'ch plentyn gael gofal gan ofalwr maeth preifat, neu os ydych chi'n ofalwr maeth preifat ac nad ydych chi'n dweud wrthym, rydych yn torri'r gyfraith. Gallech gael eich erlyn a'ch dirwyo.
Sut i gysylltu â ni
Os ydych chi:
- yn riant i blentyn rydych chi'n bwriadu ei leoli gyda gofalwr maeth preifat, neu sydd wedi rhoi plentyn gyda gofalwr maeth preifat;
- yn berson sydd ar hyn o bryd, neu sy'n bwriadu, maethu plentyn yn breifat; neu
- yn rhywun sy'n credu bod plentyn yn cael ei faethu yn breifat ac nad yw'r trefniant wedi'i adrodd i'r Cyngor;
dylech gysylltu ag Adran Gwasanaethau Plant Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful ar 01685 725000
Cwestiynau cyffredin ynghylch maethu preifat
Maethu preifat yw pan fydd plentyn o dan 16 oed (o dan 18 oed os yw'n anabl) yn cael gofal gan rywun nad yw'n rhiant neu’n 'berthynas agos'. Mae'n drefniant preifat a wneir rhwng rhiant a'r person sy'n gofalu am y plentyn (a elwir yn ofalwr maeth preifat) am 28 diwrnod neu ragor. Nid oes rhaid i chi gael eich talu i fod yn ofalwr maeth preifat.
Mae'r gyfraith yn dweud bod naill ai person sy'n gofalu am blentyn yn y modd hwn neu ei rieni yn gorfod dweud wrth y cyngor.
Rhiant, mam-gu, brawd, chwaer, ewythr, modryb neu lys-riant, sy'n briod â rhiant y plentyn sy'n derbyn gofal. Felly, er enghraifft, byddai cefnder sy'n gofalu am blentyn yn ofalwr maeth preifat. Ni fyddai rhywun sydd â chyfrifoldeb rhiant cyfreithiol am y plentyn yn ofalwr maeth preifat.
Rhaid i rieni neu ofalwyr maeth preifat roi gwybod i'r Cyngor 6 wythnos cyn i'r trefniant ddechrau. Os na allwch chi - er enghraifft, os oedd yn argyfwng - yna dywedwch wrthym cyn gynted ag y gallwch. Mae'r gyfraith yn dweud bod yn rhaid i chi ddweud wrthym o fewn 48 awr.
Enghreifftiau o drefniadau maethu preifat:
- mae plentyn yn byw gyda rhieni ffrind oherwydd bod ei rieni wedi symud i ffwrdd o'r ardal i weithio neu i ymweld â theulu estynedig dramor;
- plentyn sy'n byw gyda'i hen fodryb oherwydd ysgariad rhieni, gwahanu neu faterion eraill yn y cartref;
- plentyn o dramor sydd wedi dod i'r DU am resymau addysgol a fydd yn byw gyda'i gefnder.
Os yw hyn yn berthnasol i chi, neu i rywun rydych chi'n ei adnabod fel cymydog neu ffrind, neu os byddwch yn ymwybodol o drefniant maethu preifat drwy eich gwaith, cysylltwch â ni a gofynnwch am gyngor: Adran Gwasanaethau Plant Cyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful ar 01685 725000